شبکه بهداشت و درمان چرام دانشگاه علوم پزشکی یاسوج

طبقه بندی FDAبرای داروها و شبه داروها

داروهای گروه A

تحقیق کنترل شده روی انسان انجام شده ؛ خطری برای جنین انسان ندارد ، مثل ویتامین ها ، مولتی ویتامین ،(تقریبا بی خطر است).

داروهای گروه B

تحقیق کنترل شده روی انسان انجام نشده ؛ اما تحقیقات روی حیوانات خطری را نشان نداده ( و یا تحقیقات اگر روی انسان انجام شده باشد ، خطری روی انسان مشاهده نشده ولی روی حیوانات مشاهده شده ) مثل پنیسیلین ها .

داروهای گروه C                                                                                                                                                                          

تحقیقات کافی روی انسان و حیوان انجام نشده ( بدون خطر نیست).

داروهای گروه D

شواهدی از خطرات جنینی وجود دارد ، اما به نظر می رسد فواید دارو به خطرات آن بچربد مثل : کاربامازپین و فنیتوئین ( خطرات و عوارضی بر روی جنین دارد ) .

داروهای گروه X

خطرات ثابت شده ، به وضوح بر فایده احتمالی می چربد مثل تره تنوئین.

مواد تراتوژنNonsafe‌) مصرف در بارداری ممنوع است):

سیگار: کاهش وزن  IUGR،سقط،افزایش مرگ ومیر پره ناتال ، دکولمان ، سندرم مرگ ناگهانی.

کافئین : محرک CNSاست . مصرف بیش از ۳۰۰ میلی گرم در روز ، باعث افزایش ریسک وزن کم موقع تولد و پره ترملیبرو کاهش جذب آهن می شود .

·         تریاکOpiumکدئین و مورفین : مخدرهای طبیعی

·         هروئین: مخدر نیمه صناعی) نیمه سنتتیک)

·         متادون : مخدر سنتتیک

·         نارکوتیک ها از سه جنبه اهمیت دارند :                                                                                                      

۱_ مسمومیت: کاهش سطح هوشیاری و دپرسیون تنفسی و مرگ.

۲_ اثرات پره ناتال : IUGR،سقط ، پره ترملیبر، مرگ ناگهانی ( ولی تراتوژن نیستند و ناهنجاری نمی دهند.)

۳_ سندرم قطع دارو : گریه high pitch) با فرکانس پایین) ، هیپوترمی ، ترمور ، خوب شیر نخوردن ، تشنج ، تحریک پذیری ، اسهال و استفراغ .

·         حشیش و بنگ : از ترکیبات هالوسینوژنی هستند که از گیاه شاهدانه تولید و باعث دفع مکونیوم ، زایمان زودرس و IUGRمی شوند ( تراتوژن نیستند).

·         کوکائین : باعث مهار برداشت نوراپی نفرین و دوپامین و در نتیجه تحریک و تشدید فعالیت سمپاتیک می شود .فرم کریستالی کوکائین ، Crackاست ؛ باعث اسپاسم عروقی شده ، تاکی کاردی ، هیپرپسرکسی ( افزایش درجه حرارت بدن ) ،تشنج ، آریتمی ، حوادث مغزی ، ریوی ، ایسکمی ، نکروز روده و MIمی شود. در حال حاضر آنتی دوتکوکائین شناخته نشده است . سقط ، پره ترملیبر ، دکولمان ، مالفورماسیون مادرزادی ، SGA،IUGR،PROMنیز میدهد.

·         الکل : سندرم نوزاد الکلی ، میکروسفالی ، میکرفتالمی ، مسطح شدن تیغه بینی ، نواقصCNSو IUGRروی می دهد.برعکس آنچه اصطلاح سد جفتی در ذهن تداعی می کند ، به جز یونهای ارگانیک بزرگ ( مثل انسولین و هپارین ) ، تقریبا تمامی داروها به درجات و میزان متفاوتی از جفت عبور کرده و به جنین می رسند ، ولی با این حال داروها فقط عامل ۲ تا ۳ درصد کل نواقص مادرزادی هستند .

داروهای گروه Xو داروهای non safe

·         ویتامین Aبا دوز بالای ۲۵۰۰ میلی واحد در روز .

·         ایزوترتینوئین : ( یک ایزومر ویتامین Aاست ). عقب ماندگی ذهنی ۵۰ درصد و آنومالی های گوش و چشم ، از عوارض آن هستند .

·         تتراسایکلین : نباید مصرف شود ، فقط در سیفلیسیکه مادر به پنیسیلینحساسیت دارد و حساسیت زدائی غیرعملی است تتراسایکلین مجاز می باشد .

·         آمینوگلیکوزیدها : به راحتی از جفت عبور می کنند و فقط باید در عفونت های شدید استفاده شوند.

_ استرپتومایسین ، باعث مشکل شنوایی می شود .

_ سولفونامیدها ، هیپربیلیروبینمی ایجاد می کند .

_ وانکومایسین ، در حساسیت به پنیسیلین برای پیشگیری از اندوکاردیتباکتریایی استفاده شده و سمیت کلیوی و شنوایی در مادر و جنین ، از عوارض آن هستند .

·         مترونیدازول : ( داروی ضد انگلی) در حیوانات تراتوژن و سرطان زاست .

·         پیریمتامین : ( ضد انگلی و آنتاگونیستاسیدفولیک ( برای درمان مالاریا و توکسوپلاسموز .

·         مبندازول : در حیوانات ، تراتوژن بوده و در انسان مطالعه نشده است .

·         کومارین : ثابت ترین یافته آن هیپوپلازی بینی است .

·         داروهای ضد تشنج : فنی توئین معمول ترین داروی ضد تشنج بوده که منجر به سندرم جنین هیداتوتئوئینی می شود ( عقب ماندگی ذهنی _ ناهنجاری جمجمه ای ، صورت و اندام ) .

·         کاربامازپین : ( کاهش ضریب هوشی ) ، تری متادیون ، اسید والپروییک ( اسپینابیفیدا ).

·         فنوباربیتال : نسبتا دارویی safeبرای کنترل صرع در حاملگی است .

·         داروهای ضد افسردگی : لیتیوم (ناهنجاری قلبی و عروقی )

نور تریپتیلین ، کمترین عوارض جانبی را دارد .

·         داروهای ضد سرطان ( متوتروکسات ، سیکلوفسفامید )

·         هورمون ها : آندروژن ها ، تستوسترون ( اندام تناسلی خارجی ، مردانه می شود ) ، دانازول ،

 )ocpقلبی و اندامی)

·         تالیدومید

گروه B

غلطت سرمی آنتی بیوتیک ها ، در فرد حامله کمتر از اشخاص غیرحامله است لذا در عفونتهای جدی در بارداری با دوز بالاتری استفاده شود .

·         پنیسیلین ها

Macrolides مثل اریترومایسین ، آزیترومایسین.

·         سفالوسپورین ها .

داروهای Safe

·         کلیندامایسین

·         کلرامفنیکل فقط با دوز بالا سندرم کودک خاکستری ( سیانوز ، کلاپس عروقی ، مرگ ) .

·         نیتروفورانتوئین

·         داروی ضد سل

·         داروی ضد قارچ ( به جز بوتوکونازول که در حیوانات جونده تراتوژن بوده ) .

·         زیدوودین

·         کلروکین ( ضد مالاریا )

·         داروهای قلبی مثل دیگوکسین ، پروپرانول ( مهار کننده بتا ) .

·         داروهای ضد فشارخون( متیل دوپا ، هیدرولازین ، کلونیدین ، آتنولول ) .

·         دیورتیک : ( کلروتیازید ، هیدروکلروتیازید ) اما اسپیرینولاکتون ، تراتوژن است .

·         داروهای ضد انعقاد : هپارین

·         آسم : ( تربوتالین، اپی نفرین ) ، کورتیکواستروئیدها از جمله بتامتازون و پردنیزون .

·         بنزودیازپینها ( شایعترین دیازپام که در مصرف آن اختلاف نظر وجود دارد ) .

·         استامینوفن : استفاده بیش از حد استامینوفن ، سمیت کبدی در مادر می دهد .

·         بروفن، ایندومتاسین ( داروهای ضد التهاب غیراستروئیدی ) نباید بعد از ۳۴ هفتگی بارداری استفاده شود ، چرا که باعث بسته شدن مجرای شریانی می شود .

·         داروهای هوشبری : اکسید نیترو، بتوپنتال ، لیدوکائین

·         ضد تهوع : فنوتیازین ها ( کلرپرومازین ، پرومتازین ) .

سیده زینب موسوی شیرازی   کارشناس مامایی

منبع : بارداری و زایمان ویلیامز ۲۰۱۴