تعداد قابل توجهی از نوزادان به دلائل طبیعی (فیزیولوژیک) در چند روز اول بعد از تولد مبتلا به زردی می شوند . به این پدیده زردی فیزیولوژیک گفته می شود زردی به علت تجمع یک ماده شیمیایی به نام بیلی روبین در خون نوزاد ایجاد می شود.
بیلی روبین در همه سنین به علت تخریب طبیعی گلبولهای قرمز خون که عمرشان به اتمام رسیده است ایجاد شده و معمولاً خیلی سریع از خون دفع می گردد . علت افزایش بیلی روبین و به موجود آمدن زردی در نوزادان این است که در چند روز اول زندگی میزان تولید بیلی زردی روبين بیش از توانائی کبد برای دفع آن است
زردی ، نخست از صورت شروع شده سپس روی قفسه سینه و شکم و نهایتاً روی دست و پا ظاهر می شود در چند روز اول شدت آن افزایش یافته و سپس بدون درمان شروع به کاهش می کند .
آیا زردی می تواند به علت پاتولوژیک (بیماری) نیز ایجاد میشود ؟
آری ، زرد علاوه بر علل فیزولوژیک که در بالا ذکر شد می تواند به علل متعدد دیگر نیز در نوزادان ایجاد شود که این علل می تواند ناشی از بیماریهای متعدد باشد. برخی از این علل به شرح زیر است:
• ناسازگاریهای گروه خونی و RH
• کمبود بعضی از آنزیمها در گلبولهای قرمز خون
• عفونتها از جمله عفونت ادراری
• بیماریهای متابولیک (گالاکتوزمی …)
• کاری غده تیروئید نوزاد کم
• ناهنجاری در شکل گلبولهای قرمز خون
• انسداد دستگاه گوارش
• بعضی از بیماریهای ارثی
• بیماریهای کبدی
معمولاً سیر طبیعی بروز زردی چگونه است ؟
در اکثر موارد از روز دوم یا سوم تولد مقدار کمی زردی در نوزادآشکار می شود و سپس تا روز پنجم افزایش یافته و پس از آن به تدریج در عرضه چند روز کم شده و از بین می رود اگرچه ممکن است سیر طبیعی باشد ولی باید دانست که به علت احتمال موارد شدید و اثرات سوء زردی به خصوص روی مغز باید بروز زردی در نوزاد را به پزشک اطلاع داد.
در چه مواردی بروز زردی ممکن است خطر بیشتری داشته باشد و گروههای پر خطر کدامند ؟
اگر چه در هر حال بروز زردی را باید به اطلاع پزشک رساند ، ولی گاهی اوقات زردی میتواند علامتی از یک بیماری زمینهای بالقوه خطرناک باشد و لازم است این موارد سریعاً بررسی شوند . بعضی از این موارد به شرح ذیل است :
• بروز زردی در 24 ساعت اول عمر
• تداوم زردی بیش از دو هفته
• بروز زردی نوزاد در مواردی که عدم سازگاری گروههای خونی و RH بین مادر و نوزاد وجود دارد ( به خصوص چنانچه مادر RH منفی بوده و در زایمان ها و یا سقوط های قبلی آمپول روگام دریافت نکرده باشد )
• بروز زردی در نوزاد خانواده هایی که فرزند قبلی آنها سابقه زردی یا بیلی روبین بالا و یا تعویض خون داشته اند .
• بروز زردی در نوزاد خانوادهایی که سابقه بیماری های متابولیکی و یا مرگ در نوزادان یا شیرخواران قبلی دارند .
• بروز زردی در نوزاد نارس و یا کم وزن
• بیحالی ، خوب شیر نخوردن ، استفرغ ، یبوست ، نفخ شکم و غیره …
عوارض زردی نوزاد چیست ؟
بیشتر موارد زردی نوزادی بی خطر و گذرا است و عارضه خاصی ایجاد نمیکند ولی در صورت افزایش سریع بیلی روبین و تجمع مقادیر زیاد این ماده در خون و رسوب آن در مغز امکان ایجاد عوارض عصبی خطرناک و غیرقابل برگشت وجود دارد . بعضی از این عوارض به قرار زیر است :
ناشنوایی عصبی حسی ، تشنج ، فلج مغزی ، کند ذهنی ، اشکال در تعادل حرکتی ، ناهنجاریهای دندانی ، بیش فعالی و ..
لازم است در صورت مشاهده زردی در نوزاد و به خصوص در موارد پرخطر که در بالا ذکر شد پزشک متخصص در جریان امر قرار بگیرد تا در صورت لزوم اقدامات تشخیصی و درمانی مناسب را انجام دهد.
منبع :
کتاب نوزادان نلسون 2016
